Şaşılık (strabismus), iki gözün aynı noktaya bakamaması, yani göz eksenlerinin paralelliğinin bozulmasıdır. Gözlerden biri içe (ezotropya), dışa (ekzotropya), yukarı ya da aşağı kayabilir; kayma sürekli veya aralıklı olabilir.
Çocukluk çağında erken tanı; görme gelişimi, göz tembelliğinin önlenmesi ve üç boyutlu görme için büyük önem taşır. Yetişkinlerde ise çift görme, baş duruşu bozukluğu ve sosyal yaşama etkileri ön plandadır.
Belirtiler
- Gözlerden birinin içe, dışa, yukarı ya da aşağı kayması
- Güneşte veya parlak ışıkta bir gözü kısma
- Başı yana eğerek ya da çevirerek bakma
- Çift görme (özellikle yetişkinlerde)
- Derinlik algısında zorluk, sakarlık
- Yorgunluk ya da hastalık sırasında belirginleşen kayma
Tanı
Ayrıntılı şaşılık muayenesinde kayma açısı prizmalarla ölçülür, göz hareketleri ve binoküler görme değerlendirilir. Damla ile göz bebeği büyütülerek yapılan sikloplejik refraksiyon muayenesi gerçek göz numarasını ortaya koyar; göz dibi muayenesi ile eşlik eden başka bir neden olup olmadığı araştırılır.
Tedavi seçenekleri
- Gözlük tedavisi
- Bazı içe kaymalar (akomodatif ezotropya) uygun gözlük ile kısmen veya tamamen düzelir.
- Göz tembelliği tedavisi
- Eşlik eden ambliyopi varsa kapama veya damla tedavisi, cerrahiden önce ya da birlikte uygulanır.
- Prizmatik gözlük
- Küçük açılı kaymalarda ve çift görmede seçilmiş hastalarda kullanılabilir.
- Botulinum toksini
- Edinsel içe kaymalar gibi seçilmiş durumlarda göz kasına enjeksiyon bir tedavi seçeneğidir.
- Şaşılık cerrahisi
- Göz kaslarının yerinin veya gerginliğinin değiştirilmesi (geriletme, katlama/güçlendirme, transpozisyon) ile gözlerin hizalanması amaçlanır.
Sık sorulan sorular
Şaşılık kendiliğinden geçer mi?
Yenidoğanlarda ilk aylarda geçici kaymalar görülebilir; ancak 3–4. aydan sonra devam eden her kayma muayene gerektirir. Gerçek şaşılık kendiliğinden düzelmez ve tedavideki gecikme göz tembelliğine yol açabilir.
Şaşılık ameliyatı için yaş sınırı var mı?
Hayır. Şaşılık cerrahisi bebeklikten ileri yaşlara kadar uygulanabilir. Zamanlama; şaşılığın tipine, görme gelişimine ve eşlik eden bulgulara göre belirlenir.
Yetişkinlikte şaşılık tedavi edilebilir mi?
Evet. Yetişkinlerde de gözlerin hizalanması mümkündür; çift görme, baş duruşu bozukluğu ve görünümle ilgili şikayetlerde iyileşme hedeflenir.
Ameliyat öncesi ve sonrası: Şaşılık ameliyatı öncesi ve sonrası
Bu sitedeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayene, tanı ve tedavinin yerini tutmaz.